па – розьняцца: паводле; з; у; на; згодна з; па
па мне (на маю думку) – па-дзеля мяне
па мне (убор) – для мяне (убор)
пабелка – (матар’ял) беліва; (дзеяньне) бяленьне
пабоі – біцьцё
пабойвацца – асьцерагацца
павінен быць – лепш: мусіць
пагранічны – памежны
пагрузка – гружэньне
пагэтаму – таму
падавіцца (папярхнуўшыся) – задавіцца гл.: “задавіцца”
падавіць (паўстаньне) – здушыць
падазрэньне – падозраньне
падаплёка – падлямоўка; падкладка, падклад
падаткаплацельшчык – *падаткаваньнік
падаўленьне – здушэньне; уціск
падвяргацца – падпадаць і г. д.
падвяргаць – паддаваць і г. д.
падзеньне – паданьне, спаданьне; упадак (з дуба); заняпад (аўтарытэту)
падкачаць: падкачалі – падвялі
падлюга – часьцей: подлы
падманшчык – ашуканец; ілгун
падняцца – часьцей: устаць
падрадзíцца – нагадзíцца
падручны (памочнік) – памагаты
падрыхтоўка – *рыхтоўля, рыхтаваньне; падрыхтаванасьць
падтрымка – падтрыманьне; *падтрым
падтрымліваць – падтрымваць, падтрымоўваць
падчас – у час; калі-нікалі, бывае
падыхаць – здыхаць
паездка – язда; ад’езд; разьезды; падарожжа; дарога (увесь час у паездках – увесь час у дарозе(у разьездах))
паёк – бонда
пазбавіць – пажадана: пазбыць
пазбаўлены – пазбыты; без (чаго)
пазьбягаць – унікаць; ухіляцца
пай – дзель
пайка – дзель
паказчык – паказьнік
пакараньне – кара; караньне
пакарыцель – пераможца
пакаяньне – кáяньне; каятá
паколькі – бо
пакрочыў – лепш: пайшоў; рушыў; пашыбаваў; пасігаў
пакуль – пакуль што (пакуль! – бывай(-це)!)
пакупка (рэч) – купля (рас. “купля” – белар. “купляньне”)
пакупнік – купец
пакупніца – купчыха
палаяўся – розьняцца: павáдзіўся (з кім); палаяўся (на каго)
палёт – лёт
палітыка-эканамічны – палітычна-эканамічны
паліць пал. – курыць
палоньнік – палонны; стар. няцец
палоска – паласа
палясоўшчык – палесаўнік; лясьнік
памарудзіць (рас. “помедлить”) – счакаць
памешчык – абшарнік; пан
памінальны – задушны
памінаць (ліхам) – успамінаць (нядобра)
паморшчыцца – скрывіцца
памылка – пажадана: абмыла
памыляцца – лепш: мыляцца; мылíцца
памятаць – часьцей: помніць (“помнік” жа, а ня “памятнік”, а таксама "помны", "векапомны")
панесьці (страты) – мець (панясеш – мецімеш)
паносіць (лаяць) – бэсьціць, вычвараць
па-першае (другое і г. д.) – першае (другое і г. д.)
паразмаўляць – пагутарыць; пагаварыць
паразьмінаць (ногі) – разрухаць; папрактыкавацца
паратунак (у Бога) – збавеньне
парашыць (на тым) – пагадзіцца (на тым)
пасадка (у поезд) – сяданьне (у цягнік)
пасланьне – ліст; паведамленьне; ведамка, ведамасьць
паслужыць: паслужыла (прычынай) – сталася
пасрэдна – сярэдне
пасрэднік – пасярэднік
пастаноўка (п’есы) –лепш: інсцэнізацыя
пастаноўшчык – лепш: рэжысэр, інсцэнізатар
пастаянна – стала; неадменна; заўсёды
пасур’ёзьней – сур’ёзьней
па-сутнасьці – у існасьці; з грунту; у ісьце
пасьля – прысл. потым; тады; прыназ. па; пасьля (пасьля таго – а тады)
пасягаць (на што) – квапіцца (на што)
пасяджэньне – паседжаньне
патомства – нашчадкі; нашчадзь; патомныя
патомственны – патомны
патэнцыяльны – патэнцыйны
паўзмрок – прыцемак
паўсюдна – розьняцца: паўсюль; паўсюдна
паўсядзённы – штодзённы
пафарбаваны – (памазаны) памаляваны; (прасычаны) пафарбаваны
пафарбаваць – памаляваць (падлогу); пафарбаваць (валасы)
пацясьніць – пасунуць; адсунуць
пачарнеўшы – пачарнелы; (моцна) учарнелы
пачыніць – паправіць, направіць, адрэпараваць; наладзіць (белар. “чыніць” – рас. “творить”, “делать”)
пачынка – паправа, направа, рэпарацыя; наладжваньне
пена – шумá
перавесьці дыханьне – зьмяніць дух
пераводзіць дыханьне – аддыхвацца; уздыхаць
перадавы – паступовы; пярэдні, чалавы
перакладчык – перакладнік; перакладаньнік
пераключыцца – перамкнуцца; перакінуцца
перапіска – ліставаньне
пераплёт (цяжкасьць) – пекла; куламеса
перастрахоўшчык – перасьцярожлівы, засьцярожлівы
ператварыцца – лепш: абярнуцца; перакінуцца
перхаць – кошасьць
першапачаткова – ад пачатку
першапачатковы – выточны; пачатны
печка – печ
пікетчык, пікетоўшчык – пікетовец
пісьмо – ліст (прр.: “Сьвяшчэннае Пісаньне”, “перапіска”)
піўная – піўніца
піхаць – пхаць
плавіцца – тапіцца, растапляцца; вытапляцца
планіроўка – плянаваньне; плян
пласьцінка – кружэлка
плацёжны – *плацельны
плёначка (на малацэ, яйках) – плевачка
плянуемы – плянаваны
побач (праходзіць) – каля
повад – зачэпка
погляд – лепш: пагляд
поласьць – пустоціна
полы – пусты
поўнасьцю – цалком; напоўніцу
пошук – лепш: шуканьне
прававы – праўны
правапарушэньне – парушэньне права
правасуддзе – *судовасьць; суды; справядлівасьць
правільна – пажадана: слушна; добра
правільней – слушней, дакладней; лепш
правіцель – уладца
правядзеньне – розьняцца: праводжаньне; правядзеньне
прагаласіць (рас. “провозгласить”) – абвясьціць
прагулка – шпáцыр; праходак, прахажка; гульба
прад’явіць – падаць, зьявіць; паказаць; выставіць
прадаўжаць – працягваць; падаўжаць
прадаўжэньне – працяг; падоўжаньне
прадаўшчыца маск., прадавачка укр. – прадаўніца
прадбачлівы – пажадана: прагадлівы; абачлівы; празорлівы
прадвызначэньне – наканаваньне; выракаваньне; выракаванасьць
прадказваць – пажадана: варажыць; вешчаваць
прадпісаньне – наказ
прадпрымаць – чыніць
прадставіцца – назваць (сябе)
прадставіць (да ўзнагароды) – прапанаваць (на ўзнагароду)
прадставіць (каго, каму) – пазнаёміць (каго, з кім)
прадстаўнік – пажадана: (суб’ект) заступнік; (аб’ект) *зьяўнік
прадстаць (перад кім) – стаць
прадугледжваецца – пажадана: мяркуецца; агадваецца
прадугледзець – пажадана: агадаць; прагадаць; намеркаваць
праём – пройма
пражываць (дзе) – пажываць; жыць
пражытачны – пражыцьцёвы
празьмерна – занадта; над меру
празяваць – празяпіць, правароніць
пракаціцца – праехацца
прама – проста, прост’; наўпрост; адразу
прамапрапарцыйны – простапрапарцыйны
прамаруджваньне – бава
прамахнуцца – спудлаваць, даць пудла; абмыхнуцца
прамільгнуць – мільгануць (прамільгнула – мільганула)
прамокнуць – змокнуць; (моцна) вымакнуць; намокнуць
прамы – просты, роўны; скразны; чысты; беспасярэдні; (позірк) адкрыты
прамычаць – прамармытаць
прамямліць – прамармытаць
пранізаць – працяць
пранікнуць – пратачыцца; прабрацца
прапаведваць (веру) – навучаць (веры)
прападобны – сьвятаўлівы
праслаўляюцца – славяцца
прасохнуць (пасьля дажджу) – абсохнуць; высахнуць
прастол – сталец
прасьвятая – найсьвяцейшая
пратэрмінаваць – лепш: прачасаваць
праўленьне – кіраваньне
працягнуць – (руку) падаць; (час) прабавіць; вытрываць
пропаведзь – казаньне; навука
пры гэтым – заразом; пад тое
прыбіральшчыца – прыбірачка; прыбіраньніца
прывіты – прышчэплены
прыводзіць (цытату) – лепш: прыточваць
прыгаварыць – прысудзіць; выракаваць
прыгавор – вырак; прысуд
прыгадаць укр. – часьцей: успомніць; спамянуць
прыгажосьць – пажадана: хараство; краса
прыгажун – пажадана: харашун
прыгажуня – пажадана: красуня; харашуха
прыгнятаць – уціскаць
прыгожы – лепш: харошы
прыдурак – паўдурак
прыйсьці ў сябе – апрытомець, ачуняць
прыкідвацца (кім) – удаваць (каго, з сябе)
прыкідваць – меркаваць; думаць; узважваць; рахаваць; шупіць
прыкіды – меркаваньні; разважаньні; рахубы; надумы
прыкінуць – памеркаваць; падумаць; узважыць; парахаваць; ушупіць
прымаць меры – рабіць захады; даваць рады
прымірэньне – замірэньне; згода
прымяненьне – тарнаваньне; ужываньне; карыстаньне
прымяняць – тарнаваць; ужываць; карыстаць
прынікнуць – прыпасьці; прытуліцца
прысутнічаць – быць; бытаваць; трываць
прытварыцца – прыдацца
прытрымлівацца (думкі) – пільнавацца
прыўкрасны – харошы; прыгожы; цудоўны
прыхожая – вітальня; прывень, сенцы
прычым – і то; прытым
пустырь – бубен
путаны – блытаны; зблытаны
пэўна – часьцей: пэўна што
пялёнка – пялюшка, полка
п'янчуга – п'янюга
пярвічны – першасны
пятачок (месца) – пляцок
пяткі – пяты
пятля – завеса (прр.: “завеса”)
рабалепства – папаўзьлівасьць
рабяты – дзеці
радаслоўная – радавод
радзіма – часьцей: бацькаўшчына; айчына
размазьня – недарэка; салапяка
размаўляць – часьцей: гутарыць; гаварыць
размахваць – махаць
размораны – разамлелы
разнавіднасьць – адмена (прр.: “відазьмяняць”; гл.: “адмяняць”)
разнагалосьсе – нязгода; звада, сварка
разтаможка – *мытаваньне
разьбірацельства, разьбіральніцтва – разьбіраньне; разборы; разбор
разьвязаць – распачаць; усчаць (прр.: рас. “решить” – белар. “разьвязаць”)
разьдзьмуць: разадзьмі – разьдзьмі
разьмяцца – разрухацца; папрактыкавацца
ранімы – уражлівы
раптоўна – розьняцца: раптам; раптоўна
распавесьці укр. – расказаць
распавядаць укр. – расказваць
распаўсюджваньне – пажадана: шыраньне; пашырáньне
распаўсюджваць – пажадана: шырыць; пашырáць
распаўсюднік – пажадана: пашырáньнік
растаможваць – мытаваць
растварыцца – рассыціцца, расчыніцца
расчляніць – распадзяліць
расьцяпа – растрасá; недарэка, целяпень
раўнадушша – абыякавасьць
рашуча – адважна; цьвёрда; без разваг, не раздумваючы; наважна
рашэньне – разьвязаньне; рассудак; пастанова; зьмеркаваньне; думка; вырак
рваць (уцякаць) – перці
рвота – ваніты, рыгі, рыгачы; ванітаваньне
рост – узрост; узрастаньне (гл.: “узрост”)
рубеж – граніца, мяжа, крэс, апора
румяец (на твары) – краса
рускі – часьцей: расейскі
рушыцца (абвальвацца) – бурыцца
рывок – парыў
рычаньне (сабакі) – гырчаньне; гырканьне
рэзэрвны – рэзэрвовы


Comments
Дый калі з гэтым сьпешна валаводзісься не адзін тыдзень, зводзіш розныя варыянты ў адно - "замыльваецца" вока, а карэктара ў мяне не было.:)
а то я сабе ў файлік сабрала, напамяць:)
Дзеля друку - або зраблю паўней і грунтоўней, або ўстаўлю як частку ў іншы які тэкст.
А тое, што ўзялі сабе файлік - файна.:) Я от назіраю, што шмат хто з сымпатыкаў, нават найгарачэйшыя прыхільнікі, ня надта практыкуюць тыя рэкамэндацыі. Крыўдна, што для якога Яна Скрыгана, ці Міхася Зарэцкага падобныя рэчы былі ў той ці іншай меры нормаю, а цяпер трэба з скуры вылузвацца, каб давесьці, што 2х2=4.
Я ж не экстрэмісты! Прынамсі, у 90% прапаноў.:) І аўтарскіх правоў на "беларускасьць" беларускае мовы на вымагаю.:) "Жила б страна родная..." Аж не! Ледзь не крычаць даводзіцца.
Э-эх! Як гэта так распластацца? Згарэць? Каб ПРАСЯКНУЛІСЯ людзі!!! І зразумелі, што ўсё ІСТОТНА ІНШАЕ не беларуская мова, а нешта.
Так што - рады!
А як жа "Тарас на Парнасе"?
А я цытую аўтэнтычны тэкст, дзе ёсьць ПАЛЕСАЎНІК. У расейскім кантэксьце магло б быць і "палясоўшчык" ня дзіва. Аж не! Маем слова паводле ўласнае мадэлі: па-лес-аў-н-ік.
А "школьным" рэдакцыям "Тараса..." ня верце, каб Вы ведалі, колькі іх перараблялі!
Дарэчы, я зараз якраз працую над гэтаю паэмай.