Спадзяюся, верш Эдгара По “Званы” ведаюць усе. Але далёка ня ўсе ведаюць, як гучаньне званоў і гукі звонаў мадэлявалі беларускія паэты. Некаторыя з гэтых тэкстаў публікаваліся толькі у газэтах ды часопісах 20-х гадоў і толькі па разу. (А тое-сёе мне давялося “выкалупваць” з малачытэльных падрапаных мікрафільмаў, дзе адно й захаваліся тыя газэты.)

(Што такое ПараАнталёгія? Гэта новая рубрыка, анталёгія МініАнталёгіяў найразнастайнеўшае тэматыкі, гэта тыя кшталты беларускае паэзіі, якія табе адкрываюцца, і якімі ўжо нельга не падзяліцца з чытачом.)


Канстаныя Буйла

ЗВОН

                                               Янку Купалу
Ён плыў над палямі з жытнёваю хваляй,
Праносіўся ў далі, ляцеў,
То рэхам над лесам, як гром, рассыпаўся,
То зноў заміраў, а то зноў калыхаўся
І мякка і плаўна гудзеў.

Гудзеў над лугамі, ляцеў над палямі,
Над нівай, над сёламі плыў,
А гукі яго дзіўнай нотай дрыжалі
То як бы ў задуме, то як бы у жалю,
І чуўся ў ім гулкі прызыў…

Ён зваў да жыцьця і да лепшае долі
Усіх, хто сном каменным спаў;
І сну ледзянога апалі аковы,
І ўстаў народ цэлы, і ўстаў як бы новы,
Да бою за волю устаў.

1911 г.


Алесь Гарун

ПЕСЬНЯ-ЗВОН

Гэй, ты маці, родна мова,
Гэй, ты звон вялікі, слова,
         Звон магучы,
         Звон бліскучы,
         З срэбра літы,
         З злота зьбіты,
         Загрымі ты,
                 Загрымі!
Гэй, званар, званар мой пане,
Бі у звон як змогі стане,
         Без спачынку,
         Без упынку,
         Потам зьліты,
         Ім умыты, –
         Бі, звані ты,
                Бі, звані!
Гэй, гусьляр, пясьняр, мой браце,
Грай, сьпявай у поле, ў хаце
         Дзе гарота,
         Дзе галота,
         Дзе нясыты,
         Дзе няўмыты.
         Ім спыні ты,
                 Жаль спыні!
Струны хай грымяць і рвуцца,
З болю, з гневу. Хай сьмяюцца
         Разам зь імі,
         Не чужымі,
         Голас чысты,
         Залацісты,
         Зь імі зьлі ты,
                 Зь імі зьлі!..

1912 г.

( Read more... )